MANJAK GVOŽĐA: Ishranom protiv anemije

Manjak gvožđa je česta pojava, a posebno pogađa žene u reproduktivnoj fazi. Kako pokazuju istraživanja, trećina zdravih žena u reproduktivnoj fazi ima smanjene zalihe gvožđa, dok 10 odsto pati od anemije uzrokovane manjkom ovog minerala.
Najugroženija grupa ljudi su trudnice i dojilje. U trudnoći se oko 900 miligrama gvožđa prenese na fetus i posteljicu, a dojenjem se i do 30 miligrama gvožđa gubi mjesečno.

Šta je anemija?
Anemija je stanje nedostatka crvenih krvnih zrnaca u organizmu. Uslijed ovog oboljenja mali broj crvenih krvnih zrnaca (eritrocita) sadrži i manje hemoglobina (protein bogat gvožđem), zbog čega je smanjena dostava kiseonika organima, kao što su mozak, srce, mišići. Zbog toga osobe koje pate od anemije osećaju mentalnu i fizičku slabost. Kada je broj eritrocita smanjen, srce brže radi u pokušaju da većim proticanjem krvi nadoknadi manjak kiseonika u krvi siromašnoj eritrocitima.

Uzroci
Najčešći uzrok anemije kod žena u reproduktivnoj fazi je pojačano krvarenje tokom menstrualnog ciklusa. Kod muškaraca i žena u postmenopauzi uzrok anemije je najčešće krvarenje iz digestivnog trakta. Smanjeni unos gvožđa ishranom je čest uzrok ovog oboljenja samo kod dojenčadi i dece. Njihove potrebe za gvožđem su velike zbog rasta.

Dijagnostika
Ljekari utvrđuju postojanje anemije kroz razgovor sa pacijentom (anamneza), pregledom obolelog i izradom krvne slike. U slučaju anemije, krvna slika bi trebalo da pokaže smanjeni broj eritrocita, smanjenu količinu hemoglobina i smanjen srednji volumen eritrocita.

Posljedice
Ukoliko se ne liječi na vrijeme, teško stanje organizma može da dovede do potrebe za transfuzijama krvi. Anemija može da dovede do preopterećenja srca i pojave srčanih tegoba. Kada mozak ne dobija dovoljno kiseonika, oboljeloj osobi je teško da uči, pamti, a kasnije i da piše, čita i obavlja svakodnevne poslove.

Liječenje
Oporavak organizma može se očekivati nakon tri nedelje oralnog uzimanja gvožđa, a obično je potrebno od dva do četiri meseca terapije da se izliječi anemija. Kako je potrebno dopuniti zalihe organizma, terapiju treba nastaviti najmanje šest mjeseci nakon normalizacije krvne slike. Uobičajena dnevna doza je od 150 do 200 miligrama gvožđa, a tablete treba uzimati sat vremena pre jela, sa vitaminom C.


Simptomi:
- umor
- pospanost
- slabost
-vrtoglavica i nesigurnost
- bledilo kože i sluznice usana, desni, konjuktiva, noktiju i dlanova
- tahikardija - ubrzan rad srca
- osećaj hladnoće - posebno ruku i nogu
- tuga i depresija
- smanjenje seksualnih funkcija
- poremećaj sna
- smanjenje apetita

Prevencija
Rizik od anemije usled nedostatka gvožđa je relativno nizak kod ljudi koji se zdravo hrane. Međutim, ukoliko gubite krv tokom nekoliko meseci, uslijed neliječenih hemoroida ili krvarenja u digestivnom traktu, biće vam potrebna ishrana posebno bogata gvožđem. Obroke pojačajte džigericom, crvenim mesom, ribom, žumancima, suhim voćem, sojinim proizvodima i sirupom od melase. Jedite mnogo crvenog i bijelog luka, graška, koštunjavog voća, sjemenki, zelenog lisnatog povrća i bilja (peršun, vlašac, kopriva, korijandar i lišće maslačka).

- Konzumirajte namirnice bogate vitaminom C, jer on podstiče apsorpciju gvožđa.

- Ograničite konzumiranje spanaća - oksalna kiselina koju sadrži ovo povrće smanjuje apsorpciju gvožđa.

- Bakar pomaže u apsorpciji gvožđa. Namirnice bogate bakrom su sir, žumance, morski plodovi, džigerica, integralne žitarice, tamnozeleno povrće, marelice, trešnje i suhe smokve.

- Uz obroke nemojte piti čaj, kafu, kakao, kola napitke i vino, jer tanin u ovim pićima sprečava uzimanje gvožđa iz hrane.